« بسم الله الرحمن الرحیم »

به مناسبت 29 بهمن روز ملی اقتصاد مقاومتی و کارآفرینی، برای نخستین بار نمایشگاهی از آثار تخصصی، توانمندی‎‌ها و دستاوردهای پژوهشی، آموزشی، گفتمانی، الگوهای عملیاتی، و گزارش‌های سیاستی تولید شده در زمینه اقتصاد اسلامی و اقتصاد مقاومتی و راهکارهای ارائه شده برای حل مشکلات اقتصادی کشور با مشارکت مراکز حوزوی فعال در قم در روزهای ۲۶ و ۲۷ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ در مجتمع آموزش عالی امام خمینی(ره) میدان جهاد همزمان با دومین همایش ملی اقتصاد اسلامی برگزار شد.

اهداف

۱-هدف اصلی

پاسخگویی به چند سؤال اساسی که همواره مطرح می‌شد:

۱- آیا اسلام نظام اقتصادی دارد؟ چقدر ادبیات در این زمینه تولید شده است؟ چقدر کتاب، پایان‌نامه، مقاله و سخن علمی برای گفتن دارد؟

۲- آیا نظام اقتصادی اسلام توان حل مشکلات معیشتی مردم را دارد؟ اگر اسلام نظام اقتصادی دارد، امروز که مردم ما با مشکلات سخت معیشتی و اقتصادی دست‌وپنجه نرم می‌کنند و از گرانی‌ها رنج می‌برند، آیا این نظام توان پاسخگویی به این مشکلات روز را دارد یا خیر؟ آیا شما توانسته‌اید راهکارهای علمی ارائه دهید؟

۲-اهداف جانبی

اهداف دیگری نیز در کنار هدف اصلی مطرح بود؛ از جمله کنار هم جمع کردن مراکز فعال اقتصاد اسلامی قم برای اولین بار و فراهم نمودن برگزاری یک رزمایش برای نمایشگاه ملی اقتصاد اسلامی و آمادگی برای برپایی چنین نمایشگاهی در خدمت مقام معظم رهبری ^{مدظله‌العالی} و مسئولان عالی نظام.

مراکز شرکت کننده

در این نمایشگاه ۲۱ غرفه برپا گردید. تعدادی از مراکز دیگر که در این عرصه فعالیت و درخواست حضور داشتند به خاطر ضیق مکان در فهرست قرار نگرفتند. قرار بود ۲۴ غرفه در این نمایشگاه برپا شود ولی ۳ تا از غرفه‌‌ها در آخرین لحظه به دلایل مختلف موفق به حضور نشدند. فهرست غرفه‌هایی که برپا شد بدین شرح است:

۱- الگوهای عملیاتی اقتصادی مرکز راهبری اقتصاد مقاومتی حوزه‌های علمیه

۲- پژوهشگاه فرهنگ واندیشه اسلامی

۳- پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

۴- مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی (ره)

۵- انجمن علمی اقتصاد اسلامی حوزه

۶- جبهه فعالان اقتصاد مردمی

۷- دانشگاه قم

۸- دانشگاه مفید

۹- مرکز موضوع شناسی احکام فقهی

۱۰- مجتمع عالی حوزوی مشکات – اندیشکده دینا

۱۱- مرکز پژوهشی کاربردی اقتصادی، اجتماعی قدر

۱۲- مجتمع عالی حوزوی ولی امر(عج) – پژوهشگاه فقه نظام

۱۳- مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی

۱۴- حسینیه اندیشه

۱۵- کارگروه تحریم کالاهای صهیونی مرکز راهبری اقتصاد مقاومتی حوزه‌های علمیه

۱۶- جبهه مردمی اقتصاد مقاومتی وابسته به مرکز راهبری اقتصاد مقاومتی حوزه‌های علمیه

۱۷- مرکز راهبری اقتصاد مقاومتی اقتصاد مقاومتی حوزه‌های علمیه

۱۸- کانون «شبکه ملی هم‌قلم – اقتصادنا»

۱۹- ستاد همکاری حوزه ‌و وزارت‌ اقتصاد و دارایی

۲۰- شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی ایرنی

۲۱- مؤسسه عالی فقه و علوم اسلامی

مراسم افتتاحیه

روز نخست این نمایشگاه همزمان با همایش اقتصاد اسلامی که در سالن شهید صدر همین مجتمع برگزار گردید انجام شد. همایش در ساعت ۱۱ به پایان رسید و شرکت کنندگان برای افتتاح نمایشگاه به سالن ۱- آمدند و مراسم افتتاحیه برگزار گردید.

رونمایی و نمایش الگوهای عملیاتی برای برون‌رفت از مشکلات اقتصادی

در این نمایشگاه از غرفه‌داران درخواست کرده بودیم راهکارهای محققان مرکز خود را برای حل مشکلات اقتصادی ارائه کنند و مراکز شرکت کننده، محصولات بسیاری را در این زمینه ارائه نمودند.

همچنین یک غرفه به طور اختصاصی به الگوهای عملیاتی اختصاص داده شد. این الگوها با مشارکت مجموعه‌های مختلف طراحی شده و راهکارهایی است که محققان اقتصادی اسلامی برای حل مشکلات روز کشور و معیشت مردم ارایه کرده‌اند. در این غرفه ۱۴ الگوی عملیاتی که در شش عرصه ۱- پول و بانک، ۲- ارز،‌ ۳- مسکن، ۴- انفال و واگذاری بنگاه‌های دولتی،‌ ۵- تعاونی و ۶- برنامه و بودجه، برای حل مشکلات کشور در این عرصه‌ها طراحی شده به نمایش درآمد.

طراحی الگوها توسط اساتید مبرز

این الگوها کاملاً ناظر به میدان تدوین شده­اند، اساتیدی که این الگوها را تدوین کردند از یک سو دارای مدارک دانشگاهی و هیئت علمی دانشگاه و تعدادی استاد تمام اقتصاد در وزارت علوم هستند؛ از سوی دیگر، فقیه و اساتید سطوح عالی حوزه‌اند. این افراد هم با علم روز و دانشگاهی آشنا هستند، هم با علوم حوزوی، و هم با میدان آشنایند و با نهادهای مالی کشور ارتباط علمی دارند و مشکلات اقتصادی و این ساختارها را به خوبی می‌شناسند. این اساتید الگوها را برای حل مشکلات اقتصادی کشور تدوین کردند.

نتیجه کار تنها متن الگو نبوده، بلکه قانون متناسب با الگو نیز نوشته شده است. هر جا لازم بوده قانون برای تصویب در مجلس نوشته شده و مواد قانونی با پشتوانه موازین فقهی و مسائل علمی اقتصادی تدوین گردیده است.

تعداد زیادی از این اساتید در نمایشگاه حضور یافتند و به پرسشهای بازدیدکنندگان در مسائل مختلف پاسخ دادند.

نشست‌های تبیین الگوهای علمیاتی

باتوجه به اینکه الگوهای عملیاتی توسط متخصصان هر عرصه که از مراکز مختلف گرد هم آمده بودند طراحی شده بود، طراحان الگوها با حضور در نمایشگاه به توضیح و تبیین الگوها پرداختند.

مراسم اختتامیه

در پایان نمایشگاه مراسم اختتامیه با سخنرانی آیت‌الله یوسفی مدیر مرکز راهبری اقتصاد مقاومتی حوزه‌های علمیه برگزار گردید.   

تخصصی و نخبگانی بودن

یکی از چالش‌های این نمایشگاه ماهیت تخصصی و نخبگانی آن بود. محتوایی که در این نمایشگاه عرضه شد کاملا علمی و تخصصی بود و بیشتر برای کسانی جذابیت داشت که طلبه و دانشجوی رشته‌های مرتبط با اقتصاد باشند و از این‌رو این نمایشگاه آورده جذاب و قابل فهمی برای عموم مردم نداشت.

دستاوردهای نمایشگاه

برپایی پرشور غرفه‌ها

با نزدیک شدن به ساعات آغاز نمایشگاه، غرفه‌داران تلاش فزاینده‌ای را برای ارائه شایسته آثار و عملکرد خودشان به نمایش گذاشتند و نمایشگاه با شور و نشاط و رونق خوبی برپا شد. صبح روز اول پیش از برگزاری افتتاحیه شاهد بیشترین تلاش غرفه‌داران و حجم زیادی از محتواهایی بودیم که تا آخرین دقایق در غرفه‌ها چیده شد.

موفقیت در گردآوری محتوای موردنظر

در این نمایشگاه مشخص شد هم محتوای فاخر و فراوانی در زمینه اقتصاد اسلامی تولید شده و هم الگوهای عملیاتی برای حل مسائل روز کشور وجود دارد. در این نمایشگاه به وضوح دیدیم که مراکز اقتصاد اسلامی قم با دست پر به میدان آمدند و غرفه‌ها همگی انباشته از مطالب بود. بازدیدکنندگان هر کدام که می‌آمدند می‌گفتند این ظرفیت فراوان را چرا اینقدر دیر به میدان آوردید؟ چرا مردم از آن بی‌خبرند؟ چرا این نمایشگاه‌ها را بیشتر برپا نمی‌کنید؟ بنابراین سؤال اول و دوم کاملاً پاسخ داده شد که محتوای فراوان و فاخری در زمینه نظام اقتصادی اسلام و راه‌حل مشکلات اقتصادی کشور تولید شده است.

برنامه‌ی آینده

این نمایشگاه صرفا با دعوت از مراکز اقتصاد اسلامی قم برگزار شد، اما برای مرحله بعدی در تلاشیم که مجموعه‌های اقتصاد اسلامی سطح ملی را در شهرهای مختلف مانند مشهد، تهران، اصفهان و دیگر شهرها که دستاوردهای فاخری دارند گرد هم آوریم. امیدواریم نمایشگاه آینده را در سطح ملی با ابعاد گسترده‌تر برگزار کنیم و با پوشش رسانه‌ای بهتر، بتوانیم صدای اقتصاد اسلامی را به گوش همگان برسانیم.

چرا راهکارها به گوش مسئولان نمی‌رسد؟

با بسیاری از نمایندگان مجلس مذاکره کردیم و آنها را توجیه نمودیم، اما متأسفانه صدای جریان مخالف که تحت تأثیر اندیشه اقتصادی غرب، نظام سرمایه‌داری و اندیشه اقتصادی مدرن است، بلندتر بود. بودجه، امکانات و حمایت‌هایی که از برخی نهادها می‌شود بیشتر است و بدنه کارشناسی که برای مسئولان کارشناسی انجام می‌دهند نیز اغلب با آن فضا همراه هستند، به همین دلیل پذیرش این نسخه‌ها و الگوهای عملیاتی با دشواری مواجه است.

امسال چندین بار ده‌ها نفر از اساتید اقتصاد اسلامی برای رئیس‌جمهور، سران قوا و مجمع تشخیص مصلحت نظام درباره موضوعات مختلف و راهکارهایی که از نظر اقتصاد اسلامی می‌تواند مشکلات کشور را حل کند نامه نوشتند. اما بدنه کارشناسی اقتصادی غربگرا کنار مسئولان این راهکارها را پس می‌زند.

راهکار پیش رو: تداوم گفتمان‌سازی

یکی از بهترین راه‌حل‌ها این است که فضای گفتمانی، فضای گفت‌وگو، فضای مناظره و فضای نمایشگاه را ادامه دهیم و صدای خود را بلندتر کنیم تا خواص و نخبگان جامعه با اندیشه اقتصادی اسلامی و قدرت تحول‌آفرینی این الگوها آشنا شوند.